FANDOM


Stanisław z Czarnkowa (1016 - 1072) - książę Śląska w latach 1050 - 1072. Zięć króla Polski i Pomorza, Janka Nieprawego.

Życiorys

Młodość

Nie znamy zbyt wielu faktów dotyczących młodości Stanisława. Nie wiemy, kim byli jego rodzice, lecz prawdopodobnie pochodzili oni z uboższej warstwy szlachty.

Na dworze Janka

W 1042 r., po zwycięstwie nad kolejną rebelią wszyscy polscy wasale króla Janka znaleźli się w gnieźnieńskim lochu. Król jednak tymczasem zaniepokojony był brakiem syna - jego trwające już 18 lat małżeństwo z Mafaldą Karoling przyniosło mu już dwie córki - Elżbietę i Eufemię, ale żadnego potomka męskiego. Postanowił więc zabezpieczyć przyszłość rodu Piastów i zorganizować ślub swojemu najstarszemu, już dorosłemu dziecku - i obecnemu następcy - Elżbiecie. Ponieważ jednak wszyscy wyższej rangi możni królestwa znajdowali się w lochach, Janko zaprosił na dwór pomniejszych rycerzy. Wśród nich znalazł się Stanisław. Po ich przybyciu odbyły się niemal legendarne ,,wybory na męża". Ostatecznie to Stanisław najbardziej spodobał się królowi i już wkrótce w gnieźnieńskim grodzie świętowano zamążpójście księżniczki.

Przez kilka lat rycerz ten pozostawał wiernym poddanym Janka, w przeciwieństwie do swojej żony, która, mając parcie na władzę, usiłowała zamordować swojego małego brata, Mieszka. Ten był dla Janka wymarzonym oczkiem w głowie, dlatego z całą bezwzględnością wtrącił ją do lochu. Zwolnił ją dopiero, gdy okazało się, że była ciężarna i urodziła Stanisławowi drugiego syna - Godfryda. Wtedy okazał świeżo upieczonej matce litość i wypuścił ją. Chcąc raz na zawsze rozwiązać problem swojej córki, odebrał uwięzionemu księciu Śląska Wacławowi Opole i przekazał je Stanisławowi jako lenno. Ten, przeprowadzając się tam, zabrał ze sobą całą rodzinę, co - jak sądził król Janko - miało zabezpieczyć małego Mieszka.

Kariera na Śląsku

Plan króla się sprawdził - Elżbieta pogodziła się z faktem, że nie zostanie królową, a Stanisław dalej pozostawał wiernym wasalem Janka. Stosunkowo niska pozycja zięcia oraz jego własne silne roszczenia do ziem śląskich pchnęły króla do odebrania Wacławowi tytułu i nadania go właśnie Stanisławowi. W ten sposób Janko zabezpieczył Piastom sukcesję na Śląsku. Nowy książę, wdzięczny za otrzymane ziemie, wspierał króla na wojnach, m. in. z Ryszardem, który sam siebie tytułował wielkim księciem Rusi Kijowskiej, oraz z Wielkimi Morawami. Stopniowo jednak ulegał wpływom swojej żony, dalej chcącej przejąć tron.

Bunt Jarosława II Czartoryskiego

Janko zmarł w 1056 r., a koronę odziedziczył wówczas zaledwie dziesięcioletni szwagier Stanisława, czyli Mieszko. Trwająca wojna z Głomaczami zachęciła wasalów władcy do buntów. Tak więc hrabia Lubusza i Łużyc Nadbor Lis, wsparty przez Jarosława II z Małopolski zażądał abdykacji młodego króla na rzecz Karola Mazowieckiego. Spotkał się z odmową, w skutek czego wybuchła wojna domowa. Stanisław wkrótce wyczuł okazję i sam wystąpił przeciw Mieszkowi, chcąc zdobyć władzę dla swojej małżonki. Wkrótce wsparł go książę Kujaw, Warcisław. Ponieważ jednak jego frakcja walczyła też ze stronnikami Nadbora, lojaliści odnieśli wreszcie zwycięstwo po trzech latach krwawych, bratobójczych walk. Stanisław razem z żoną trafił do lochu, gdzie Elżbieta wkrótce zmarła. Sam książę Śląska przebywał w więzieniu przez 4 lata, aż wreszcie Mieszko zlitował się i za wstawiennictwem księcia Jarosława II, zwolnił go z lochu. W ramach podziękowania za tę łaskę, Stanisław pozostaje wiernym wasalem aż do swojej śmierci w 1072 r.

Książęta Śląska
Mojmirowicowie (873 - 889) Rościsław Śmiały
Golęszycy (889 - 900) Bolko GolęszyckiWawrzyniec Cieszyński
Borkowicowie (905 - 1050) Przybor I BorkowicWitosz I BorkowicPrzybor II BorkowicWitosz II BorkowicWacław Borkowic
Czarnkowscy (1050 - 1072) Stanisław z Czarnkowa
Piastowie (1072 - 1135) Stanisław II DzieckoGotfryd ŚląskiŻegota PiastPrzybor III PiastBeata PiastównaRyksa Śląska
Mazowieccy (1166 - 1199; 1211-1241;) Kazimierz I WielkiGertrudaWielisław IWielisław II Śmiały
Książęta-arcybiskupi (1199 - 1211) Wincenty GozdawaMściwój Arcybiskup
Lubomelscy (1241 - 1284) Sędzimir ŚląskiJanusz II Lubomelski
Walka o władzę pomiędzy Lubomelskimi, Pyrzyckimi, Śremskimi i Mazowieckimi (1284 - 1348 Jacek PyrzyckiGrzymisława PyrzyckaAdleta MazowieckaBożena PyrzyckaSpytko ŚląskiCzyrzniech Śrem
Lubomelscy (1348 - 1444) Gniewomir LubomelskiZbyszko Lubomelski